جاهای دیدنی تبریز کجاست؟
دنیای پرزرقوبرق امروز، گاهی سفر به معنی پیدا کردن خودمان در دل تاریخ است. تبریز، این شهر کهن و پرافتخار، فقط یک مقصد گردشگری نیست؛ یک روایت زنده از اصالت، مقاومت و هنر است. اگر به دنبال سفری متفاوت و خاطرهانگیز میگردید، لیست جاهای دیدنی تبریز آنقدر متنوع و عمیق است که هر سلیقهای را راضی نگه میدارد. از معماری خیرهکننده مسجد کبود تا روستای صخرهای کندوان، همه و همه دست به دست هم دادهاند تا تبریز را به یکی از قطبهای اصلی گردشگری ایران تبدیل کنند. در این مقاله از سایت فلای کاسپین، سفری متفاوت به این شهر اولینها خواهیم داشت و جاذبههایی را مرور میکنیم که شاید نامشان را کمتر شنیدهاید یا روایتی تازه از آنها ارائه میدهیم.
تبریز؛ شهر اولینها و بهشت گردشگران
تبریز، مرکز استان آذربایجان شرقی، در قلب شمال غرب ایران جا خوش کرده است. این شهر که در دامنههای کوه سهند و پناهگاه کوه عون بن علی (عینالی) واقع شده، به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، آب و هوایی چهارفصل و دلپذیر دارد . بهترین زمان سفر به این شهر، فصل بهار و تابستان است، زمانی که هوای خنک و معتدل تبریز فرصت ایدهآلی برای گشتوگذار در محیطهای تاریخی و طبیعی فراهم میکند .
اما تبریز فقط یک شهر زیبا نیست؛ اینجا شهر اولینهاست. اولین چاپخانه، اولین دارالمعلمین (مرکز تربیت معلم)، اولین بلدیه (شهرداری) و حتی اولین سینمای ایران در این شهر تأسیس شده است. این پیشگامی در عرصه تمدن، نشان از روحیه پیشرو و فرهنگدوست مردم این دیار دارد. سفری که در ادامه میرویم، ما را با گوشههایی از این فرهنگ غنی و تاریخ پرفرازونشیب آشنا خواهد کرد.
جاذبههای تاریخی؛ سفری به اعماق تاریخ ایران
تبریز در طول تاریخ فراز و نشیبهای زیادی را تجربه کرده و به عنوان پایتخت حکومتهای مختلفی مانند ایلخانان، صفویان و قاجاریان انتخاب شده است . این شهر به عنوان پایتخت گردشگری کشورهای اسلامی در سال ۲۰۱۸ نیز انتخاب شده که گواهی بر عظمت فرهنگی آن است.
بازار بزرگ تبریز: خرید در دل تاریخ
اگر بخواهیم گردش در تبریز را از یک نقطه شروع کنیم، بیتردید آن نقطه بازار بزرگ و تاریخی تبریز است که یکی از جاهای دیدنی تبریز بشمار میآید. این بازار با مساحتی بیش از یک کیلومتر مربع، یکی از بزرگترین و مهمترین بازارهای سرپوشیده جهان به شمار میرود و به عنوان یک اثر جهانی در فهرست یونسکو به ثبت رسیده است . قدمت این بازار به قرن پانزدهم میلادی بازمیگردد و در طول تاریخ، یکی از مراکز اصلی تجارت در مسیر جاده ابریشم بوده است.
چرا بازار تبریز متفاوت است؟ این بازار فقط یک مکان برای خرید نیست؛ یک شهر زیر سقف است. راستههای تودرتو، تیمچههای باشکوه مثل تیمچه مظفریه با سقف بلند و نورگیرهای زیبا، سراهای متعدد، مساجد و کاروانسراها همگی دست به دست هم دادهاند تا شما را به سفری در زمان ببرند. در بازار میتوانید انواع سوغات تبریز از جمله: فرش دستباف، محصولات چرمی باکیفیت، و شیرینیهای خوشمزه را پیدا کنید.
مسجد کبود؛ نگین فیروزهای جهان اسلام
مسجد کبود یا “گؤی مسجد” بیشک یکی از شاهکارهای معماری ایرانی-اسلامی است. این مسجد که به “فیروزه اسلام” شهرت دارد، در سال ۸۷۰ هجری قمری به دستور جهانشاه، پادشاه قراقویونلوها ساخته شد. علت شهرت این مسجد، کاشیکاریهای معرق بینظیر آن با رنگهای فیروزهای و لاجوردی است که طرحهای اسلیمی و هندسی بدیعی را خلق کردهاند.
بازدید از این مسجد حس و حال وصفناپذیری دارد. گنبد و دیوارهای مسجد در زلزلهای مهیب در سال ۱۱۹۳ هجری قمری ویران شد، اما مرمت آن همچنان ادامه دارد و شما میتوانید تکههای بهجامانده از آن کاشیهای اصلی را ببینید که گویای ذوق و هنر بینظیر معماران آن دوره است.
ارگ علیشاه (ارگ تبریز)؛ نماد استواری
ارگ علیشاه یا ارگ تبریز یکی دیگر از جاهای دیدنی تبریز و نمادهای اصلی شهر است. این بنای عظیم و بلند که در قرن هشتم هجری قمری (دوره ایلخانیان) به عنوان مسجد ساخته شد، امروزه تنها دیواره بلند و مستحکم آن برجای مانده است . این بنا در طول تاریخ کاربریهای مختلفی داشته؛ از قلعه نظامی گرفته تا پادگان و حتی محل اعدام مجرمان. ایستادن در مقابل این دیوار عظیم آجری، عظمت و صلابت تاریخ را به رخ میکشد و یکی از بهترین مکانها برای عکاسی در شهر است.
خانه مشروطه؛ راوی داستان آزادی
در گوشهای از بازار تبریز، خانهای با معماری قاجاری خودنمایی میکند که روزگاری مرکز تصمیمگیریهای بزرگ بوده است. خانه مشروطه محل زندگی “حاج مهدی کوزهکنانی” از بازرگانان آزادیخواه تبریز بود و در دوران استبداد صغیر، به محلی امن برای رفتوآمد و همفکری سران مشروطه از جمله ستارخان، باقرخان و ثقهالاسلام تبریزی تبدیل شد.
معماری خانه با حیاط مرکزی، حوض و باغچه، اتاقهای تودرتو، پنجرههای ارسی و گچبریهای زیبا، نمونهای از خانههای اعیانی آن دوره است. در موزه این خانه، اسناد و مدارک مربوط به انقلاب مشروطه، وسایل شخصی سرداران ملی و مجسمههایی از آنان به نمایش گذاشته شده است که شما را با گوشهای از تاریخ پرغوغای ایران آشنا میکند.
خانه پروین اعتصامی و خانه های تاریخی دیگر
علاوه بر خانه مشروطه، تبریز خانههای تاریخی ارزشمند دیگری نیز دارد. خانه پروین اعتصامی، شاعر پرآوازه ایرانی، یکی از این مکانهاست. این خانه دو طبقه با معماری ساده و آجری خود، فضای صمیمی زندگی این شاعر بزرگ را به تصویر میکشد.
خانههای دیگری مانند خانه ثقهالاسلام (با معماری چوبی بینظیر)، خانه لاله (مرکز اسناد تاریخی یحیی ذکا)، و خانه حیدرزاده نیز هر کدام روایتهای ناگفتهای از تاریخ معاصر ایران را در دل خود جای دادهاند . این خانهها با معماری اصیل ایرانی، حیاطهای باصفا و تزئینات منحصربهفرد، مقصدی جذاب برای علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ هستند.
جاذبههای طبیعی و تفریحی؛ از قلهها تا دشتها
جاهای دیدنی تبریز تنها به مکان های تاریخی خلاصه نمیشود. این شهر و اطراف آن مملو از جاذبههای طبیعی و تفریحی است که هر گردشگری را مجذوب خود میکند.
ائل گلی (شاه گلی)؛ آینه تمام نمای تبریز
محبوبترین و معروفترین مکان تفریحی تبریز، بیتردید پارک ائل گلی (شاه گلی) است. این مجموعه در جنوب شرقی تبریز قرار دارد و هسته مرکزی آن، استخری بزرگ به عمق ۱۲ متر است که بنایی تاریخی در میان آن خودنمایی میکند . قدمت این مکان به دوره آققویونلوها بازمیگردد، اما در دوره صفویان گسترش یافت.
تجربه قایقسواری در دریاچه ائل گلی، به خصوص در هنگام غروب، یکی از خاطرهانگیزترین لحظات سفر به تبریز خواهد بود. در اطراف پارک، رستورانها و فستفودهای متعددی وجود دارد که میتوانید در آنها “یرالما یومورتا” (سیبزمینی و تخممرغ محلی) را امتحان کنید و از تماشای منظره شهر و کوهستان لذت ببرید .
تلهکابین عینالی (عون بن علی)
اگر اهل طبیعت و هیجان هستید، تفرجگاه کوهستانی عون بن علی (عینالی) در شمال تبریز، مقصد بعدی شماست. این کوه با داشتن تلهکابین مدرن و چشمانداز فوقالعاده به کل شهر، یکی از بهترین جاهای دیدنی تبریز برای گذراندن اوقات فراغت است . میتوانید صبح زود خود را به این منطقه برسانید، با تلهکابین به قله بروید، از هوای پاک و خنک لذت ببرید و منظره بینظیر شهر را تماشا کنید. در ایام مختلف سال، برنامههای شاد و متنوعی نیز در این مجموعه برگزار میشود.
روستای کندوان؛ شگفتی در دل صخرهها
در ۶۲ کیلومتری تبریز و در نزدیکی شهر اسکو، یکی از سه روستای صخرهای جهان قرار دارد که هنوز مردم در خانههای آن زندگی میکنند; روستای کندوان . معماری منحصربهفرد کندوان، حاصل سالها فرسایش و فوران گدازههای آتشفشانی کوه سهند است. مردم این روستا خانههای خود را به صورت دستکند در دل این صخرههای مخروطی شکل (که به آن “کران” میگویند) ایجاد کردهاند.
قدم زدن در کوچهپسکوچههای این روستا و دیدن زندگی مدرن در دل معماری باستانی، تجربهای فراموشنشدنی است. بسیاری از این خانهها به اقامتگاههای بومگردی و رستورانهای سنتی تبدیل شدهاند و شما میتوانید شب را در اتاقی در دل کوه سپری کنید.
جاذبههای متفاوت و کمتر شناخته شده
برای آن دسته از گردشگرانی که به دنبال تجربههای خاص و متفاوت هستند، تبریز گزینههای جذابی دارد. قبرستان تاریخی پینه شلوار در نزدیکی روستای شادآباد مشایخ، با سنگقبرهای قدیمی و خطنوشتههای کوفی، یکی از این مکانهاست که قدمت آن به دوران پیش از اسلام بازمیگردد.
کویر قومتپه در نزدیکی صوفیان، یکی دیگر از جاذبههای طبیعی کمتر شناخته شده است که چشماندازی بدیع و متفاوت از طبیعت آذربایجان را به نمایش میگذارد . همچنین، بازدید از کلیسای کاتولیکها (عذرای توانا) در محله میارمیار، نشاندهنده همزیستی مسالمتآمیز ادیان در این شهر تاریخی است.
تجربه زیارت و معنویت در تبریز
علاوه بر مسجد کبود و مسجد جامع که از مهمترین مساجد تاریخی ایران هستند، تبریز مقاصد معنوی دیگری نیز دارد. مقبرهالشعرا که آرامگاه بیش از ۴۰۰ شاعر، عارف و ادیب از جمله استاد شهریار، خاقانی شروانی و اسدی طوسی است، فضایی روحانی و الهامبخش دارد . برج ۳۰ متری آن که تلفیقی از معماری سنتی و مدرن است، در محله سرخاب تبریز خودنمایی میکند.
راهنمای کاربردی سفر به تبریز
برای اینکه سفری آسان و بیدغدغه به تبریز داشته باشید، دانستن چند نکته کاربردی خالی از لطف نیست:
-
مسیرهای دسترسی: میتوانید از طریق پرواز به فرودگاه بینالمللی شهید مدنی تبریز، با قطار از طریق ایستگاه راهآهن تاریخی تبریز (طراحی شده توسط معماران فرانسوی)، با اتوبوس از پایانههای مسافربری و یا با خودروی شخصی از طریق اتوبان تهران-تبریز به این شهر سفر کنید.
-
پیششماره: پیششماره تلفنهای ثابت تبریز ۰۴۱ است.
-
شمارههای ضروری: اورژانس ۱۱۵، آتشنشانی ۱۲۵، پلیس ۱۱۰ و اطلاعات راهها ۱۴۱ را فراموش نکنید.
-
هزینه بازدید: هزینه ورودی اماکن تاریخی معمولاً مبلغ ناچیزی (بین ۵ تا ۲۰ هزار تومان) است . بهتر است برای اطلاع دقیق از هزینهها و ساعت بازدید در روز سفر، کمی جستجو کنید.
-
خرید سوغات: تبریز به کوفته تبریزی و چرم اش معروف است. در کنار این دو، فرش دستباف، گلیم، ورنی، و انواع شیرینیهای سنتی مانند قرابیه، راحتالحلقوم و نوقا را هم میتوانید از بازار تبریز تهیه کنید.
سخن آخر
تبریز شهری است که باید آن را لمس کرد، در کوچهپسکوچههای تاریخیاش قدم زد، در بازار بزرگش گم شد، و در کنار دریاچه ائل گلی غروب را تماشا کرد. این شهر تلفیقی بینظیر از تاریخ، فرهنگ، هنر، طبیعت و مهماننوازی است. جاهای دیدنی تبریز آنقدر متنوع و عمیق هستند که هر بار سفر به این شهر، میتواند روایتی تازه و تجربهای نو برای شما باشد. پس اگر به دنبال سفری هستید که هم ذهنتان را تغذیه کند و هم روحتان را جلا دهد، تبریز بهترین انتخاب است.
