جاهای دیدنی اصفهان | سفری به نصف جهان در قلب تاریخ ایران
اصفهان، شهری که نامش با تاریخ، هنر و معماری باشکوه ایران گره خورده است. جایی که هر گوشه آن داستانی برای گفتن دارد و هر بنایش یادگاری از دوران طلایی تمدن ایرانی-اسلامی است. این شهر که به “نصف جهان” شهرت دارد، یکی از مهمترین مقاصد گردشگری ایران به شمار میرود و سالانه میلیونها گردشگر داخلی و خارجی را به سوی خود جذب میکند . اصفهان در سه دوره تاریخی آلبویه، سلجوقیان و صفویان به عنوان پایتخت ایران انتخاب شد و همین امر سبب شد تا بناها و آثار تاریخی ارزشمندی در گوشه و کنار آن به یادگار بماند . اگر به دنبال سفری هستید که شما را به صدها سال پیش ببرد و با شکوه هنر و ذوق ایرانی آشنا کند، بیشک جاهای دیدنی اصفهان بهترین انتخاب برای شما خواهند بود.
در این مقاله از سایت فلای کاسپین قصد داریم سفری مجازی به این شهر رویایی داشته باشیم و شما را با مهمترین و زیباترین جاذبههای آن آشنا کنیم. از میدان نقش جهان گرفته تا پلهای تاریخی زایندهرود، از مساجد باشکوه گرفته تا کلیساهای قدیمی و از کاخهای پرآوازه گرفته تا جاذبههای پنهان و کمترشناختهشده. همراه ما باشید تا با هم جاهای دیدنی اصفهان را کشف کنیم.
میدان نقش جهان؛ قلب تپنده گردشگری اصفهان
اگر تنها یک روز فرصت داشته باشید که از جاهای دیدنی اصفهان بازدید کنید، بیشک نخستین و بهترین انتخاب شما میدان نقش جهان خواهد بود. این میدان باشکوه که به نامهای میدان امام و میدان شاه نیز شناخته میشود، دومین میدان بزرگ دنیا و یکی از ارزشمندترین آثار تاریخی ایران است که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.
تاریخچه و ویژگیها
میدان نقش جهان در دوران صفویان و به دستور شاه عباس اول ساخته شد. پیش از آن، در این محل باغی بزرگ و بناهای نظامی از دوره تیموریان وجود داشت. شکلگیری این میدان در سال ۱۰۱۱ قمری آغاز شد و در سال ۱۰۲۵ به پایان رسید . طول این میدان بیش از ۵۰۰ متر و عرض آن ۱۶۰ متر است و در گذشته محلی برای برگزاری جشنهای ملی، بازی چوگان و مراسم مختلف بوده است .
بناهای تاریخی پیرامون میدان
آنچه میدان نقش جهان را بینظیر کرده، چهار بنای تاریخی ارزشمندی است که در چهار ضلع آن خودنمایی میکنند:
۱. مسجد امام (مسجد شاه): در ضلع جنوبی میدان، باشکوهترین مسجد صفوی با گنبد دوپوش و کاشیکاریهای بینظیر قرار دارد.
۲. مسجد شیخ لطفالله: در ضلع شرقی میدان، مسجدی منحصربهفرد با گنبد نخودیرنگ و بدون مناره خودنمایی میکند.
۳. عمارت عالیقاپو: در ضلع غربی میدان، کاخ شش طبقهای با ایوانی بلند و اتاق موسیقی حیرتانگیز قرار گرفته است.
۴. سردر قیصریه: در ضلع شمالی میدان، ورودی اصلی بازار بزرگ اصفهان با نقاشیها و کاشیکاریهای زیبا واقع شده است.
تجربه بازدید از میدان
امروزه تردد خودروها در میدان نقش جهان ممنوع است و شما میتوانید با آرامش کامل در آن قدم بزنید، از حجرههای دو طبقه اطراف میدان که مملو از صنایع دستی اصفهان هستند دیدن کنید و از تجربه درشکهسواری لذت ببرید . بهترین زمان بازدید از میدان، ساعات پایانی روز و هنگام غروب است که نورپردازی بناها، حال و هوایی رویایی به آن میبخشد.
پلهای تاریخی؛ پیوند معماری و زایندهرود
اصفهان شهری است در حاشیه زایندهرود، و همین ویژگی سبب شده تا پلهای تاریخی متعددی در این شهر ساخته شوند که هر یک شاهکاری از معماری و مهندسی هستند. در ادامه با دو نمونه از معروفترین آنها آشنا میشویم.
سی و سه پل
سی و سه پل که به نام پل جلفا نیز شناخته میشود، طولانیترین پل زایندهرود و یکی از نمادهای اصلی شهر اصفهان است. این پل در دوران صفویه و با مصالحی چون سنگ، آجر، ملات و ساروج ساخته شده است .
ویژگیهای منحصربهفرد:
-
طول این پل حدود ۳۰۰ متر است و ۳۳ دهانه دارد.
-
در گذشته، این پل محل برگزاری جشنهای مهم ارامنه و مراسم نوروزی بوده است.
-
در قسمت پیادهروی پل، ۹۹ طاقچه دیده میشود که در زمان قدیم با تابلوهای نقاشی تزئین شده بودند .
بهترین زمان بازدید از سی و سه پل، شبهنگام است که نورپردازی زیبای آن، تصویری فراموشنشدنی در ذهن شما ثبت میکند.
پل خواجو
پل خواجو در شرق سی و سه پل قرار دارد و بسیاری آن را زیباترین پل ایران و حتی یکی از زیباترین پلهای جهان میدانند. این پل نیز در دوره صفویه ساخته شده و با تزئینات کاشیکاری و طراحی متقارن خود، یکی از بهترین نمونههای معماری ایرانی-اسلامی است .
نکات جالب درباره پل خواجو:
-
ساختمانی در میانه پل وجود دارد که در گذشته محل استراحت و لذتبردن خاندان سلطنتی بوده است.
-
این پل علاوه بر کاربرد عبور و مرور، به عنوان بند نیز عمل میکرد و در زمان سیلاب، آب را به سمت کانالها هدایت مینمود .
-
معماری پل خواجو به گونهای است که در طبقه پایین آن، نوعی غرفه و نشیمنگاه ساخته شده تا مردم بتوانند در کنار آب بنشینند و از تماشای رودخانه لذت ببرند.
کاخهای باشکوه؛ روایتی از شکوه صفوی
کاخ چهلستون
کاخ چهلستون یکی از زیباترین و باشکوهترین بناهای تاریخی ایران است که در باغی وسیع و سرسبز قرار گرفته است. این کاخ به دستور شاه عباس اول ساخته شد و در دوران شاه عباس دوم با افزوده شدن بخشهایی مانند تالار آیینه، ایوان و حوض، به شکل کنونی درآمد .
راز نام چهلستون:
شاید برای شما هم سوال باشد که چرا نام این کاخ چهلستون است، در حالی که تنها ۲۰ ستون دارد. دو روایت برای این نامگذاری وجود دارد:
۱. استخر بزرگ مقابل کاخ، تصویر ۲۰ ستون را در آب منعکس میکند و بدین ترتیب ۴۰ ستون دیده میشود.
۲. عدد ۴۰ در فرهنگ ایرانی عددی مقدس و نماد کثرت است .
ویژگیهای معماری:
-
تالار اصلی کاخ با نقاشیهای دیواری تماشایی که صحنههایی از جنگها و پذیراییهای سلطنتی را به تصویر میکشند.
-
آیینهکاریهای بینظیر و کاشیکاریهای چشمنواز.
-
ستونهای عظیم از تنه درختان چنار که با تکههای نازک چوب رنگشده پوشیده شدهاند .
کاخ چهلستون در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده و به عنوان باغموزه نیز شناخته میشود .
عمارت عالیقاپو
عالیقاپو در ضلع غربی میدان نقش جهان قرار دارد و یکی از مهمترین جاهای دیدنی اصفهان است. این عمارت ۶ طبقه دارد و ارتفاع آن به ۳۴ متر میرسد. عالیقاپو نخستین بنای میدان نقش جهان بوده و برای مدتی بلندترین بنای شهر به شمار میرفته است.
کاربری تاریخی:
از این عمارت برای امور تشریفاتی، اداری و قضایی استفاده میشده است. شاه عباس اول از ایوان این کاخ، تماشاگر بازی چوگان در میدان نقش جهان میشد.
اتاق موسیقی:
یکی از خاصترین بخشهای عمارت عالیقاپو، اتاق موسیقی یا اتاق صوت است که در طبقه ششم قرار دارد. طراحی این اتاق به گونهای است که حفرههای تزئینی موجود در دیوارها، صدا را منعکس و طنینانداز میکنند .
از ایوان عالیقاپو، چشماندازی بینظیر به میدان نقش جهان، مسجد امام و مسجد شیخ لطفالله خواهید داشت که بهترین مکان برای عکاسی است.
کاخ هشت بهشت
کاخ هشت بهشت در باغی با همین نام و در دوره شاه سلیمان صفوی ساخته شد. این کاخ که در مرکز شهر اصفهان قرار گرفته، یکی از معدود باغها و عمارتهای قدیمی است که بدون تغییرات اساسی باقی مانده است .
ویژگیهای منحصربهفرد:
-
اتاقهای متعدد با آینهکاریهای خیرهکننده.
-
سقفهای کندهکاریشده با معماری خاص که جایگاه ویژهای در معماری اصفهان دارد.
-
کاشیکاریهای منقوش با داستانهایی خیالی از شاهنامه .
ژان شاردن، جهانگرد فرانسوی، در توصیف این کاخ گفته است: “هیچ نقطهای از این کاخ از نظر شکل، ساختمان و تزئینات شبیه دیگری نیست و در کل بسیار جذاب و دیدنی است” .
مساجد تاریخی؛ جلوگاه هنر معماری اسلامی
مسجد امام (مسجد شاه)
مسجد امام در ضلع جنوبی میدان نقش جهان، یکی از شاهکارهای معماری اسلامی ایران است. این مسجد که به نامهای مسجد جامع عباسی و مسجد سلطانی نیز شناخته میشود، در دوره صفویه و قرن یازدهم هجری ساخته شده و در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است .
ویژگیهای برجسته:
-
گنبد بزرگ جنوبی، یکی از مهمترین گنبدهای دوپوش ایران.
-
کاشیکاریهای هفترنگ و معرق با طرحهای بینظیر.
-
منارههای بلند و قطعات بزرگ سنگ مرمر یکپارچه.
-
سنگابهای نفیس و تزئینات فراوان .
یکی از شگفتیهای این مسجد، زاویه ورودی آن است که به گونهای طراحی شده تا نمازگزاران پس از ورود، رو به قبله بایستند.
مسجد شیخ لطفالله
مسجد شیخ لطفالله در ضلع شرقی میدان نقش جهان، یکی از زیباترین و منحصربهفردترین مساجد ایران است. این مسجد که به فرمان شاه عباس اول و در مدت ۱۸ سال ساخته شد، با گنبد نخودیرنگ خود در میان بناهای میدان نقش جهان میدرخشد .
چیزی که مسجد شیخ لطفالله را متمایز میکند:
-
نداشتن مناره و صحن (حیاط) که در میان مساجد ایران کمنظیر است.
-
راهروی ۲۸ متری ورودی که مانع از دیده شدن فضای داخلی از بیرون میشود.
-
انعکاس هفتباره صدا در زیر گنبد.
-
کتیبهها و خطوط بینظیر به خط استاد علیرضا عباسی .
رنگ گنبد این مسجد در طول روز تغییر میکند؛ صبحگاهان به رنگ کرم، هنگام ظهر نخودی و در غروب به رنگ صورتی دیده میشود.
مسجد جامع اصفهان
مسجد جامع اصفهان یا مسجد عتیق، قدیمیترین بنای تاریخی اصفهان است که قدمت آن به دوره سلجوقیان میرسد. این مسجد با وسعتی حدود ۲۱,۰۰۰ متر مربع، موزهای زنده از معماری اسلامی در طول تاریخ است .
ویژگیهای مسجد جامع:
-
دارای ۴۸۴ گنبد کوچک و بزرگ با طرحهای متمایز.
-
گنبد تاجالملک و گنبد نظامالملک از بخشهای معروف آن.
-
ایوانهای درویش، صاحب، استاد، شاگرد و عمر.
-
محراب الجایتو، یکی از شاهکارهای گچبری ایران .
این مسجد در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده و بازدید از آن برای علاقهمندان به تاریخ و معماری ضروری است.
محله جلفا و کلیسای وانک؛ رنگینکمانی از همزیستی ادیان
محله جلفا یکی از قدیمیترین و زیباترین محلههای اصفهان است که در دوره صفویان و پس از کوچاندن ارامنه از جلفای آذربایجان به اصفهان ساخته شد. این محله با معماری خاص خود، تفاوت چشمگیری با دیگر نقاط شهری اصفهان دارد .
کلیسای وانک
کلیسای وانک مهمترین و مشهورترین کلیسای محله جلفا است که در زمان شاه عباس دوم ساخته شد. این کلیسا ترکیبی بینظیر از معماری ایرانی و ارمنی را به نمایش میگذارد.
ویژگیهای کلیسای وانک:
-
تزئینات داخلی خیرهکننده با نقاشیهای دیواری که داستانهایی از کتاب مقدس را روایت میکنند.
-
گنبد زیبا با کاشیکاریهای ظریف.
-
موزه کلیسا با مجموعهای از نسخ خطی، نقاشیها و اشیای تاریخی .
حال و هوای محله جلفا
امروزه محله جلفا به یکی از مقاصد محبوب گردشگران تبدیل شده است. خیابانهای سنگفرش، کافههای دنج، رستورانهای سنتی و گالریهای هنری، فضایی متفاوت و دلنشین را در این محله ایجاد کردهاند. قدم زدن در کوچههای جلفا، بهویژه در شبهای پاییزی، تجربهای فراموشنشدنی خواهد بود.
بازارها و مراکز خرید سنتی
بازار قیصریه
بازار قیصریه یا بازار شاهی، از دروازه قیصریه در ضلع شمالی میدان نقش جهان آغاز میشود و به عنوان ورودی اصلی بازار بزرگ اصفهان عمل میکند. این بازار در دوران صفوی، یکی از بزرگترین مراکز خرید فرش و پارچههای فاخر بوده است .
نکات جالب درباره بازار قیصریه:
-
در سردر این بازار، نقاشیها و کاشیکاریهای زیبایی از دوره صفوی دیده میشود.
-
برخی از دکانهای این بازار در طی ۴ قرن گذشته، فقط مشغول فروش یک نوع کالا بودهاند .
-
کاروانسراها و تیمچههای متعدد با سردرهای کاشیکاری هنرمندانه.
در این بازار میتوانید انواع صنایع دستی اصفهان از جمله خاتمکاری، قلمزنی، میناکاری، فیروزهکوبی و قالیهای ظریف را خریداری کنید.
جاذبههای خاص و پنهان اصفهان
علاوه بر جاذبههای معروف، اصفهان مکانهای دیدنی دیگری نیز دارد که شاید کمتر در تورهای گردشگری به آنها پرداخته شود، اما بازدید از آنها خالی از لطف نیست.
منارجنبان
منارجنبان یکی از عجیبترین و پرطرفدارترین جاهای دیدنی اصفهان است. این بنا در دوره فرمانروایی محمد خدابنده اولجایتو ساخته شد و آرامگاه عارفی به نام “عمو عبدالله بن محمود صقلابی” در آن قرار دارد .
راز منارجنبان:
دلیل اصلی شهرت این بنا این است که با تکان دادن یکی از منارهها، مناره دیگر و حتی بخشهایی از ایوان نیز به لرزه در میآید. این پدیده هنوز هم برای دانشمندان و مهندسان معماری جای سوال دارد .
حمام علیقلیآقا
حمام علیقلیآقا در محله بیدآباد اصفهان قرار دارد و قدمت آن به اواخر دوران صفوی بازمیگردد. این حمام توسط یکی از درباریان به نام علیقلیآقا برای استفاده عمومی ساخته شد .
ویژگی خاص
این حمام امروزه به موزه مردمشناسی تبدیل شده و با قرار دادن ماکتهای عروسکی، آداب و رسوم استحمام در قدیم را به تصویر میکشد . حمام دارای دو بخش مجزای زنانه و مردانه است و معماری آن نمونهای از سبک اصفهانی در دوره صفوی به شمار میرود.
پل مارنان
پل مارنان یکی از قدیمیترین پلهای اصفهان است که کمتر مورد توجه گردشگران قرار میگیرد. برخی معتقدند این پل برای اولین بار در زمان ساسانیان ساخته شده و در عصر صفوی مرمت گردیده است .
چشمه لادر
چشمه لادر در خمینیشهر و در نزدیکی اصفهان قرار دارد و یکی از جاذبههای طبیعی بکر این منطقه است. این منطقه با امکانات رفاهی مناسب، آبشار، غار و گردشگاههای مختلف، مقصدی عالی برای طبیعتگردی است .
برجهای کبوتر
اصفهان بیشترین تعداد کبوترخانهها را در ایران دارد. این بناها که برای جمعآوری کود کبوتران ساخته میشدند، دارای معماری خاص و پیچیدهای هستند. از معروفترین آنها میتوان به برج ردان، برج گورت و برج نرگان فلاورجان اشاره کرد .
بهترین زمان سفر به اصفهان
انتخاب زمان مناسب سفر، نقش مهمی در لذت بردن از جاهای دیدنی اصفهان دارد.
-
بهار (فروردین تا خرداد): بهترین زمان سفر به اصفهان است. هوا مطبوع و دلپذیر است و طبیعت در زیباترین حالت خود قرار دارد. عید نوروز شلوغترین زمان سفر است، پس اگر به دنبال آرامش بیشتری هستید، اردیبهشت ماه را انتخاب کنید.
-
پاییز (مهر تا آذر): فصل دوم مناسب برای سفر به اصفهان. هوای خنک و مناظر رنگارنگ پاییزی، زیبایی خاصی به شهر میبخشد.
-
تابستان (تیر تا شهریور): اصفهان در تابستان هوای گرمی دارد. اگر در این فصل سفر میکنید، بازدیدها را به ساعات خنک روز موکول کنید.
-
زمستان (دی تا اسفند): هوای سرد و گاه بارانی. اگر از هوای سرد لذت میبرید و به دنبال سفری کمهزینهتر هستید، این فصل گزینه مناسبی است .
سوغات و غذاهای محلی
سوغات اصفهان
-
خاتمکاری: اصفهان شهر جهانی خاتم است. جعبهها، قابها و صفحههای شطرنج خاتم از بهترین سوغاتها هستند.
-
قلمزنی روی مس و برنج: با طرحهای اصیل اصفهانی.
-
میناکاری: نقاشی روی لعاب، اغلب به رنگ آبی لاجوردی.
-
فیروزهکوبی: تکههای سنگ فیروزه روی ظروف مسی یا نقرهای.
-
گلا گلاب و عرقیات سنتی: یادگاری خوشبو از اصفهان.
-
پولکی و گز: شیرینیهای معروف اصفهان که طرفداران بسیاری دارند.
غذاهای محلی
-
بریان (بریانی): معروفترین غذای اصفهان که با گوشت چرخکرده و جگر تهیه میشود و در نان سرو میگردد.
-
خورش ماست: غذایی منحصربهفرد که ترکیبی از گوشت، زعفران و ماست چکیده است.
-
کباب سلطانی و چنجه: از انواع کبابهای لذیذ اصفهانی.
-
حلیم بادمجان: پیشغذایی محبوب در اصفهان.
-
انواع آشها مانند آش شله قلمکار و آش کدو.
نتیجهگیری
اصفهان شهری است که هر گردشگری را با ترکیبی بینظیر از تاریخ، هنر، معماری و فرهنگ مسحور خود میکند. از میدان نقش جهان با چهار بنای باشکوهش تا پلهای تاریخی زایندهرود، از کاخهای پرآوازه دوره صفوی تا مساجد با کاشیکاریهای چشمنواز و از محله جلفا با حال و هوای ارمنی تا جاذبههای پنهان و خاص، همه و همه دست به دست هم میدهند تا اصفهان را به یکی از بهیادماندنیترین مقاصد سفر در ایران تبدیل کنند.
اگر به دنبال سفری هستید که هم چشمان شما را به زیباییهای معماری مهمان کند و هم روحتان را با تاریخ و فرهنگ غنی ایران جلا دهد، اصفهان بیتردید بهترین انتخاب برای شماست. برنامه سفر خود را بچینید و راهی این شهر رویایی شوید. فراموش نکنید که برای بازدید از تمام جاهای دیدنی اصفهان حداقل به ۳ تا ۴ روز زمان نیاز دارید.
